Pałac Staszica

1. Pałac Staszica

Nie był to pałac o charakterze rezydencjonałnym, od początku przeznaczony był bowiem na siedzibę Towarzystwa Królewskiego Przyjaciół Nauk, nazywano go jednak od chwili powstania pałacem Staszica od nazwiska inicjatora i...
Pałac Lesserów

2. Pałac Lesserów

Nazwa ta nie jest słuszna, choć przyjęła się w literaturze naukowej. Budowę pałacu rozpoczął Aleksander Rembieliński w roku 1859 na gruncie nabytym od Stanisława Lessera. Projektantem pałacu był Franciszek Maria Lanci, który...
Pałac Koniecpolskich

3. Pałac Koniecpolskich

Zwany jest również pałacem Koniecpolskich, Radziwiłłów lub Namiestnikowskim od kolejnych właścicieli i użytkowników. Budowę korpusu głównego dzisiejszego pałacu rozpoczęto około roku 1643, nakryto go dachem zimą 1645 roku...
advertisement advertisement

Pałac Małachowskich

Pałac Małachowskich

W roku 1731 Józef Benedykt Loupia, burmistrz miasta starej Warszawy, zakupił od rodziny Grzybowskich teren rozciągający się od Krakowskiego Przedmieścia do ul. Senatorskiej. Na gruncie tym wystawił późnobarokowy pałac usytuowany w linii zabudowy ulicy Senatorskiej. W roku 1750 posiadłość tę kupił od Loupiów Jan Małachowski, kanclerz wielki koronny, który pałac ozdobił i rozszerzył, być może, według projektu Jakuba Fontany. Syn kanclerza Mikołaj, wojewoda sieradzki, sprzedał pałac w roku 1784 firmie Rezler i Hurtig, która niebawem przystąpiła do budowy na pałacowym dziedzińcu wielkiej, trzypiętrowej kamienicy czynszowej zaprojektowanej w stylu klasycystycznym przez Szymona Bogumiła Zuga. Front tej kamienicy wychodził na Krakowskie Przedmieście. Z pałacem połączono ją oficynami; odtąd kamienica wraz z pałacem tworzyła nierozdzielną całość. W XIX w. posesja kilkakrotnie zmieniała właścicieli. W 1888 roku po przebiciu wylotu ulicy Miodowej na Krakowskie Przedmieście kamienica i pałac otrzymały elewacje boczne. Pałac spalił się w 1939 roku od bomb niemieckich. Odbudowano go w roku 1947 według projektu Zygmunta Stępińskiego. Celem odsłonięcia elewacji pałacu od dziedzińca nie odbudowano lewej oficyny kamienicy Rezlera i Hurtiga. Obecnie w pałacu mieści się Zarząd Główny Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego.

Komisja Rządowa

„Pięknością swą i mnóstwem ozdób ten gmach zajmuje” pisał Łukasz Gołębiowski w swym Opisaniu historyczno-statystycznym miasta Warszawy wydanym w roku 1827. Pałac ten powstał w latach 1823-1825, z gruntownie przebudowanego barokowego pałacu Potockich. Projektantem był znakomity architekt włoski Antonio Corazzi, który nadał mu cechy dojrzałego klasycyzmu. Pałac przeznaczony był na siedzibę ministerstwa skarbu, noszącego w okresie Królestwa Polskiego nazwę Komisji Rządowej Przychodów i Skarbu. Korpus główny gmachu architekt wyposażył w wielki portyk koryncki, skrzydła boczne otrzymały od strony dziedzińca niewielkie portyki jońskie, od ulicy zaś zostały zakończone monumentalnymi jońskimi kolumnadami. Pałac o- trzymał staranną dekorację rzeźbiarską. Rzeźba we frontonie portyku głównego dłuta Pawła Malińskiego przedstawia Minerwę, Merkurego i Jazona oraz alegorię Wisły i Bugu. Płaskorzeźbiony fryz rozczłonkowujący poziomo elewacje korpusu głównego i skrzydeł, złożony z amorków z girlandami, jest prawdopodobnie dziełem M. Vincentiego. Wraz z sąsiadującym pałacem Ministrów Skarbu oraz gmachem Banku Polskiego pałac stanowi niezwykle harmonijną całość. Dla zespołu tego Corazzi chciał stworzyć odpowiednią oprawę urbanistyczną. Projektował mianowicie przebicie ulicy łączącej powiększony plac Bankowy z ulicą Bielańską. Nowa ulica miała być skierowana na portyk główny gmachu Komisji Rządowej Przychodów i Skarbu. Projekt ten zrealizowano dopiero po ostatniej wojnie i nowo wytyczoną ulicę nazwano imieniem Corazziego.

Zamek Brzozowskich

O pałacu tym wiemy bardzo niewiele. Znajduje się w głębi podwórza neorenesansowej kamienicy czynszowej zbudowanej w 1848 roku według projektu Henryka Marconiego. Sam pałac powstał znacznie później, bo dopiero w roku 1882, wzniesiony w stylu barokowym według projektu Bronisława Zochowskiego-Brodzica. Podwórze kamienicy przedzielono wówczas żelazną kratą z dwiema bramami, między którymi wzniesiono malowniczy pawilonik na mieszkanie dla stróża. Pałac wraz z kamienicą stanowił do roku 1945 własność rodziny Belina-Brzozowskich. Spalił się w czasie powstania warszawskiego w 1944 roku. Po wojnie kamienicę odbudowano podwyższając ją o piętro; pałac po odbudowie przeznaczono na cele biurowe. Mieści się w nim Zarząd Główny i Zarząd Okręgowy Zrzeszenia Prawników Polskich oraz redakcja czasopisma „Prawo i Życie”. Posesja przy ulicy Brackiej 20 znajduje się w chwili obecnej w jednym z najruchliwszych punktów śródmieścia stolicy. Parter kamienicy zarówno od ulicy, jak i od podwórza zajęty jest przez sklepy i niewielkie warsztaty rzemieślnicze. Ruch przechodniów, mnóstwo oświetlonych witryn i reklam kontrastuje z wytworną fasadą pałacu ukrytego w głębi podwórza. Pałac wszedł do literatury pięknej. W jego murach Jarosław Iwaszkiewicz zlokalizował akcję powieści Sława i chwała. W tomie pierwszym tej powieści tak opisał tę budowlę: „Pałacyk na Brackiej był praktycznie obudowany wielką, wielopiętrową kamienicą, która nie tylko dyskretnie skrywała magnacką rezydencję, ale i przynosiła pokaźny dochód mimo wprowadzonej ochrony lokatorów, przede wszystkim zaś stanowiła azyl dla starej księżnej, bardzo już podrujnowanej, dla jej strapionej przejściami ukraińskimi synowej i dla rosnącego pięknie wnuka, Ala.

Gmachy w 20-to leciu miedzywojennym

W okresie dwudziestolecia międzywojennego niewiele się zmieniło w zespole gmachów uniwersyteckich. Najważniejszą inwestycją była budowa około roku 1930 gmachu Auditorium Maximum według projektu Aleksandra Bojemskiego. Nowy budynek utrzymany był w duchu silnie zmodernizowanego klasycyzmu. Wojna 1939-1945 przyniosła wielkie zniszczenia gmachom Uniwersytetu. Od bomb niemieckich spalił się pałac Kazimierzowski, dwa pawilony położone odeń na północ i południe, spaleniu a częściowemu zburzeniu uległo lewe skrzydło pałacu oraz Auditorium Maximum. Pozostałe budynki wprawdzie ocalały, ale zostały przez okupanta zdewastowane. Prace remontowe podjęto już na wiosnę 1945 roku, kiedy Uniwersytet wznowił swą działalność. Odbudowę zespołu zakończono około roku 1960. Pałac Kazimierzowski odbudowano w latach 1945-1954 według projektu i pod kierunkiem Piotra Biegańskiego. W wyniku tej odbudowy pałac otrzymał układ pomieszczeń parteru i pierwszego piętra zbliżony do tego, jaki miał około roku 1830, elewację frontową pozostawiono w zasadzie bez zmian, nie przywrócono jej jednak balustradowej attyki. Elewacje boczne i tylna otrzymały wygląd taki, jak przekazują nam obrazy Bernarda Bellotta zwanego Canalettem. W elewacji tylnej przywrócono m.in. tarasy na arkadach pomiędzy ryzalitami. Dekoracja wnętrz w duchu późnego baroku i klasycyzmu została skomponowana całkowicie na nowo. Pałac Kazimierzowski jest obecnie siedzibą rektora i prorektorów Uniwersytetu Warszawskiego oraz podległych im biur.

Zamek Symonowiczów

Istniał już na pewno w roku 1762, widoczny jest bowiem na planie Warszawy z tegoż roku sporządzonym przez francuskiego inżyniera wojskowego i architekta Piotra Ricaud de Tirregaille. Urzędowy spis posesji Warszawy z roku 1770 wymienia jako właściciela pałacu barona Simona de Symonowicz, z pochodzenia Ormianina, kupca winnego, posiadacza dóbr ziemskich w Sandomierskim, nobilitowanego w 1768 roku. Dokładna data powstania pałacu ani nazwisko projektanta nie są dotąd znane. Dekoracja pałacu jest późnobarokowa, ale jego struktura w drugiej połowie XVIII stulecia musiała już wydawać się tradycyjna: silnie wysunięte do przodu i nakryte osobnymi daszkami ryzality skrajne fasady, przypominają alkierze renesansowych dworów. Z rąk Symonowicza posesja przeszła na własność Józefa Niedziałkowskiego, starosty długołęckiego, który w 1788 roku wystawił ją na sprzedaż. Do pałacu należały wówczas spichlerze, stajnie, wozownie, oficyny i wielki browar. Pałac zmienia później często właścicieli, w XIX w. bardzo podupadł. W czasie powstania warszawskiego, we wrześniu 1944 roku, znalazł się w centrum ciężkich walk prowadzonych z Niemcami przez oddziały AK pod dowództwem ppłk. Radosława. Współdziałał z nimi oddział Batalionu Szturmowego Al im. Czwartaków. W nocy z 15 na 16 września żołnierze 9 pułku piechoty I Armii Wojska Polskiego zaczęli forsować Wisłę, idąc na pomoc powstańcom. Dnia 16 września utworzony został przyczółek Czerniakowski, na którym walczyli razem żołnierze 9 pułku piechoty, AK i AL. Walki trwały do 22 września, potem przyczółek załamał się. Pałac w czasie walk służył jako szpital dla rannych. Bardzo zdewastowany, z poodbijanymi tynkami, przetrwał ostatnią wojnę i około roku 1951 został starannie odbudowany na potrzeby biblioteki dzielnicowej.

Strona 8 z 8« Pierwsza...45678